Historia

W okresie międzywojennym (1918-1939) młodzież w Tarchałach Wielkich chętnie bawiła się w sport. Grano w palanta na specjalnie przygotowanych do tego placach, tam też toczyła się tzw. "Walka Narodów" w dwa ognie, czy zabawa "w zbója". Zimą zaś grano w hokeja na... śniegu, a dzieci jeździły na łyżwach oraz sankach. Podczas zabaw ludowych popularny był tzw. "kaczor", czyli łapanie kaczki przez jadącego na koniu jeźdźca. Niemniej popularny był tzw. "moj", czyli zdobywanie szczytu przygotowanego drzewca. Aby utrudnić śmiałkom zmagania, smarowano drzewiec smarem lub płynnym mydłem. W tym czasie imprezy sportowe najczęściej organizowane były w szkole. Wiązało się to z faktem, że tylko przy szkole istniały tereny przeznaczone do ćwiczeń fizycznych, które najczęściej uprawiano w ramach zajęć dydaktycznych lub na przerwach. Do najpopularniejszych gier i zabaw należały biegi oraz gry z piłką ręczną lub nożną. Tarchały Wielkie nie posiadały terenu pod utworzenie boiska sportowego. Dlatego też, młodzież do gry w piłkę wykorzystywała wiejskie ulice i podwórka. Czasami gry i zabawy odbywały się na tzw. "pańskich polach", gdzie kilkanaście hektarów ziemi było przeznaczone na pastwisko dla krów, kóz, i gęsi dla wyrobników majątku - Grundzielewskiego (dzierżawca dóbr Radziwiłła). Jeszcze przed wybuchem II wojny światowej młodzież tarchalska zainteresowała się terenami na tzw. "Dołach", jak potocznie nazywano obszar przy grodze z Odolanowa do Ostrowa Wielkopolskiego. Właściwie tylko ten plac nadawał się na boisko sportowe o większym rozmiarze. Za zgodą sołtysa przygotowaniem boiska zajęło się Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół". Zrekultywowano część terenu i zagospodarowano go na plac rekreacyjno-sportowy. Zorganizowano tam pierwsze letnie zabawy, majówki i inne imprezy dla dzieci. Prace przerwano po wybuchu II wojny. W czasie okupacji teren ten służył do ćwiczeń przez Niemców przygotowując młodzież męską (Polaków) do obrony przeciw pożarowej na wsi.

Sport w Tarchałach Wielkich odżył w roku 1945. Pierwszą grupę sportowców stanowiła młodzież szkół średnich. Młodzież ucząca się w szkołach była motorem rozwoju sportu wiejskiego. To oni zapoczątkowali grę w piłkę nożną, piłkę siatkową oraz tenisa stołowego. Do prekursorów rozwoju sportu w Tarchałach Wielkich można zaliczyć: Władysława Kaika, Henryka Kuczkowskiego, Stefana Uciechowskiego, Mariana Młynarczyka, Kazimierza Prusiewicza, Zbigniewa Maciejewskiego, Romana Maciejewskiego, Stanisława Wewióra, Teofila Szeffera i wielu innych, którzy zachęcili pozostałą młodzież do ćwiczeń fizycznych. Początki nie były łatwe. Brak było bazy sportowej i wyposażenia w sprzęt. Jednak chęć rywalizacji przezwyciężyła wszystko. Sprzęt sportowy kupowano na własną rękę, a dopingiem ku temu była chęć gry w jednej drużynie z innymi kolegami.

Pierwszym z zadań młodzieży było przygotowanie boiska sportowego. To na "Dołach" nie nadawało się do gry po okresie wojennym. Rekultywacja terenu pochłonęła wiele godzin ciężkiej pracy. Nawieziono ogromną ilość ziemi zasypując doły po wyrobiskach. Mieszkańcy wsi przepracowali społecznie wiele godzin, aby już można grać na własnym boisku. Zasypywano doły, odwodniano teren, wszystko po to, by boisko sportowe spełniało wymogi do gry w piłkę nożną.

W międzyczasie wśród tarchalskiej młodzieży i starszych działaczy zrodziła się myśl o założeniu sportowego koła. Do dnia dzisiejszego trwają spory co do daty powstania Ludowego Zespołu Sportowego w Tarchałach Wielkich. Czy było to w 1947 czy 1949 roku? W archiwum klubowym zachował się akt założycielski, na którym nie ma jednak daty. Skład pionierskiej rady LZS "Tarchalanka" widniejący na owym akcie zgadza się (za wyjątkiem nazwiska skarbnika) ze składem rady zapisanym w starym protokolarzu sportowego koła. W tym historycznym dokumencie sporządzono protokół nr 1 z walnego Zebrania LZS Tarchalanka odbytego 26 września 1949 roku. Jego treść przedstawia się następująco: "...Zebranie zagaił kol. Pawlak Kazimierz. W zagajeniu podkreślił ważność dzisiejszego zebrania, które jako pierwsze Walne Zebranie ma na celu powołanie do życia na terenie naszej gromady organizacji sportowej pod nazwą Ludowego Zespołu Sportowego Tarchalanka...". Wszystko wskazuje więc na to, że to właśnie rok 1949 należy przyjąć jako początek LZS w Tarchałach Wielkich, choć starsi działacze zapewniają, że "Tarchalanka" rozpoczęła działalność dwa lata wcześniej i że było to wiosną. W "Monografii Odolanowa" autorstwa Eugeniusza Dymacza znajduje się zdjęcie z roku 1945 przedstawiające zespół Odolanovii przed meczem z LZS Tarchały. Prawdopodobnie drużyny rozergały mecz piłkarski w tym czasie, ale zespół z Tarchał Wielkich na pewno nie nosił nawy LZS, gdyż tę wprowadzono w Polsce dopiero od roku 1946. W latach 1947-1973 drużyna piłkarska występowała ze zmiennym szczęściem w klasach W, D, C oraz B. Znaczący sukces odniosła dopiero w 1974 roku. Uzyskała bowiem awans do międzypowiatowej. Awans wywalczyli: Andrzej Celmer, Zbigniew Łyczywek, Marian Celmer, Piotr Maciejewski, Mirosław Jankowski (z Huty), Krzysztof Paliga, Stanisław Janoś, Ryszard Reczek, Jan Kucharek, Marian Rogaliński, Marian Kucharek, Stefan Szkudlarz, Roman Koniarek, Kazimierz Szymczak, Marian Lis, Adam Talaga i Zygmunt Łyczywek.

Przeciwnikami "Tarchalanki" w klasie międzypowiatowej były m.in. "Stal" Pleszew, MZKS Kępno, "Victoria" Jarocin, "Piast" Ostrzeszów, "Astra" Krotoszyn, "Warta" Śrem, "Piast" Błaszki, jak również ekipy z Krobii i Pudliszek (byłe województwo leszczyńskie) . W 1976 roku piłkarze z Tarchał Wielkich utrzymali się w klasie "A", natomiast w roku 1977 zajęli w niej II miejsce i wywalczyli awans do klasy okręgowej. Ten sukces wypracowała drużyna pod kierownictwem Zbigniewa Maciejewskiego (przewodniczący LZS), Mariana Kucharka (zastępca), Stanisława Kurasza (skarbnika) oraz kierownika drużyny Henryka Jędrzejaka. Po powołaniu Z. Maciejewskiego do służby wojskowej (1971) funkcję przewodniczącego objął Marian Kucharek.

Duże zaangażowanie działaczy LZS "Tarchalanka" znalazło odzwierciedlenie w nagrodach przyznawanych przez władze LZS. W latach 1973-1976 (trzy razy pod rząd) "Tarchalanka" zajmowała I miejsce na najlepsze koło LZS w ówczesnym województwie kaliskim. Wyróżnieniem był znak jakości "O M E G A" przyznawany najlepszym wiejskim zespołom sportowym.

Osiągnięcia sportowe LZS w Tarchałach zostały dostrzeżone przez władze województwa kaliskiego i w 1977 roku drużyna piłki nożnej została wytypowana do reprezentowania województwa kaliskiego w imprezach międzynarodowych. LZS otrzymał fundusze z Urzędu Wojewódzkiego i wyjechał na turniej piłki nożnej do Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Piłkarze byli tam cztery dni i oprócz turnieju piłkarskiego brali udział w wycieczce zwiedzając okolice Berlina. W turnieju piłkarskim brało udział siedem drużyn piłkarskich z różnych miejscowości NRD. Dryżyna nasza spisała się bardzo dobrze i zwyciężyła we wspaniałym stylu. Drużyna przywiozła z turnieju zdobyty wspaniały puchar. Po pewnym czasie z rewizytą do Tarchał Wielkich przyjechała drużyna z Niemiec. W meczu towarzyskim gospodarze wygrali 2 do 1. Piłkarze "Empor" Hörlitz brali również udział w uroczystościach jubileuszu 30-lecia LZS "Tarchalanka". W późniejszym czasie kontakty sportowe z Niemcami zostały przerwane. Ludowy Zespół Sportowy "Tarchalanka" Tarchały Wielkie jest przykładem jednego z nielicznych klubów wiejskich, który na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych uzyskał znaczące sukcesy sportowe, a w latach 1981-1985 jako pierwszy wiejski zespół z województwa kaliskiego walczył z powodzeniem w piłkarskiej klasie międzyokręgowej Kalisz-Sieradz. Przez siedem sezonów "Tarchalanka" toczyła zaciekłe boje w klasie wojewódzkiej i klasie A (takie nazewnictwo wówczas obowiązywało), by w 1981 roku uzyskać największy sukces w historii klubu - awans do klasy międzyokręgowej Kalisz-Sieradz.

Dużym sukcesem klubu było również dotarcie w 1982 roku do półfinału rozgrywek Pucharu Polski na szczeblu wojewódzkim Kaliskiego OZPN, gdzie Tarchalanka uległa na własnym boisku "Polonii" Kępno 0:3.

W 1985 roku młodzi piłkarze z Tarchał nagrali dwa programy dla TVP z cyklu "Piłkarska kadra czeka", a w 1987 roku w Teresinie, w turnieju organizowanym przez ten telewizyjny program, zajęli trzecie miejsce na szczeblu makroregionu, by w 1999 zwyciężyć na szczeblu Wielkopolskim . W 1990 roku młodzi gracze Tarchalanki zajęli drugą lokatę w Ogólnopolskim Turnieju Świata Młodych w Grudziądzu.

Po tłustych latach dla piłkarzy przyszły te chudsze. Po wielu latach gry w klasie A w roku 1998 przyszedł spadek do najniższej klasy rozgrywkowej. Jednak po trzech latach przebudowany zespół powrócił znów do wyższej klasy. Niestety w roku 2008 "Tarchalanka" zajęła ostatnie miejsce w tabeli grupy II klasy A i znów spadła na najniższy szczebel rozgrywek. W klasie B występuje również obecnie.

Oprócz piłki nożnej w Tarchalance funkcjonowały również inne sekcje. Do najprężniej działających należały lekkoatletyka, szachy, warcaby i tenis stołowy. Barwy LZS Tarchalanka od wielu lat reprezentuje słynny biegacz Piotr Uciechowski reprezentant Polski w biegach górskich. Okres od założenia organizacji do lat 1990 były latami trudnymi dla organizacji pod względem finansowym. Fundusze na wydatki dla LZS, na działalność sportową, organizacja zapewniała we własnym zakresie. Urządzała zabawy taneczne i zyski przeznaczała na wydatki sportowe. Sporadycznie Gminna Spółdzielnia w Odolanowie lub Bank Spółdzielczy fundował sprzęt sportowy.

Autorem poniższego tekstu jest Rafał Szubert

Wszelkie prawa zastrzeżone. W celu wykorzystania fragmentów poniższego tekstu proszę skontaktować się z autorem.


Projekt i wykonanie: Szymon Frąszczak